Saṃskṛtam through the Gita

Pick chips or a समासः. Hover or tap a highlighted pada for grammar.

विभक्तयः

एकवचनम्

In the Gītā129 ślokas · 931 padas

उवाच किम् कुरुक्षेत्रे धर्मक्षेत्रे धृतराष्ट्रः सञ्जय

अब्रवीत् आचार्यम् उवाच दुर्योधनः पाण्डवानीकम् राजा वचनम् व्यूढम् सञ्जयः

आचार्य एताम् चमूम् तव द्रुपदपुत्रेण धीमता पश्य महतीम् व्यूढाम् शिष्येण

द्रुपदः महारथः युधि युयुधानः विराटः

काशिराजः कुन्तिभोजः चेकितानः धृष्टकेतुः नरपुङ्गवः पुरुजित् वीर्यवान् शैब्यः

उत्तमौजाः युधामन्युः विक्रान्तः वीर्यवान् सौभद्रः

ते द्विजोत्तम निबोध ब्रवीमि मम संज्ञार्थम् सैन्यस्य

अश्वत्थामा कर्णः कृपः भवान् भीष्मः विकर्णः समितिञ्जयः सौमदत्तिः

मदर्थे

अपर्याप्तम् इदम् तत् पर्याप्तम् बलम् भीमाभिरक्षितम् भीष्माभिरक्षितम्

भीष्मम्

कुरुवृद्धः तस्य दध्मौ पितामहः प्रतापवान् शङ्खम् सञ्जनयन् सिंहनादम् हर्षम्

अभवत् तुमुलः शब्दः सः

पाण्डवः महति माधवः युक्ते स्यन्दने

दध्मौ देवदत्तम् धनञ्जयः पाञ्चजन्यम् पौण्ड्रम् भीमकर्मा महाशङ्खम् वृकोदरः हृषीकेशः

अनन्तविजयम् कुन्तीपुत्रः नकुलः युधिष्ठिरः राजा सहदेवः

अपराजितः काश्यः धृष्टद्युम्नः परमेष्वासः महारथः विराटः शिखण्डी सात्यकिः

द्रुपदः पृथिवीपते महाबाहुः सौभद्रः

घोषः तुमुलः नभः पृथिवीम् व्यदारयत् व्यनुनादयन् सः

कपिध्वजः धनुः पाण्डवः प्रवृत्ते शस्त्रसम्पाते

अच्युत अर्जुनः आह इदम् उवाच मध्ये महीपते मे रथम् वाक्यम् स्थापय हृषीकेशम्

अस्मिन् अहम् निरीक्षे मया योद्धव्यम् रणसमुद्यमे

अवेक्षे अहम् दुर्बुद्धेः धार्तराष्ट्रस्य युद्धे

उक्तः उवाच गुडाकेशेन भारत मध्ये रथोत्तमम् सञ्जयः हृषीकेशः

उवाच पश्य पार्थ

अपश्यत् पार्थः

कौन्तेयः सः

अब्रवीत् अर्जुनः आविष्टः इदम् इमम् उवाच कृपया कृष्ण परया युयुत्सुम् विषीदन् समुपस्थितम् स्वजनम्

जायते परिशुष्यति मम मुखम् मे रोमहर्षः वेपथुः शरीरे

गाण्डीवम् त्वक् परिदह्यते भ्रमति मनः मे शक्नोमि स्रंसते हस्तात्

अनुपश्यामि आहवे केशव पश्यामि श्रेयः स्वजनम्

काङ्क्षे किम् कृष्ण गोविन्द जीवितेन राज्यम् राज्येन विजयम्

अर्थे काङ्क्षितम् युद्धे राज्यम्

इच्छामि किम् त्रैलोक्यराज्यस्य मधुसूदन महीकृते हेतोः

आश्रयेत् का जनार्दन पापम् प्रीतिः स्यात्

तस्मात् माधव स्वजनम्

कुलक्षयकृतम् दोषम् पातकम् मित्रद्रोहे

अस्मात् कुलक्षयकृतम् जनार्दन ज्ञेयम् दोषम् पापात्

अधर्मः अभिभवति कुलक्षये कुलम् कृत्स्नम् धर्मे नष्टे

अधर्माभिभवात् कृष्ण जायते वर्णसङ्करः वार्ष्णेय

कुलस्य नरकाय सङ्करः

जनार्दन नरके भवति वासः

पापम् महत् राज्यसुखलोभेन स्वजनम्

अप्रतीकारम् अशस्त्रम् क्षेमतरम् तत् भवेत् माम् मे रणे

अर्जुनः उपाविशत् उवाच चापम् रथोपस्थे शोकसंविग्नमानसः सङ्ख्ये सञ्जयः सशरम्

अर्जुनः उवाच कर्मणः कर्मणि केशव घोरे जनार्दन ज्यायसी तत् ते नियोजयसि बुद्धिः मता माम्

अहम् आप्नुयाम् एकम् तत् बुद्धिम् मे मोहयसि येन वद वाक्येन व्यामिश्रेण श्रेयः

अनघ अस्मिन् उवाच कर्मयोगेन ज्ञानयोगेन द्विविधा निष्ठा प्रोक्ता मया लोके श्रीभगवान्

अनारम्भात् अश्नुते नैष्कर्म्यम् पुरुषः संन्यसनात् समधिगच्छति सिद्धिम्

अकर्मकृत् अवशः कर्म कश्चित् कार्यते क्षणम् तिष्ठति सर्वः

आस्ते उच्यते मनसा मिथ्याचारः यः विमूढात्मा सः स्मरन्

अर्जुन असक्तः आरभते कर्मयोगम् मनसा यः विशिष्यते सः

अकर्मणः कर्म कुरु ज्यायः ते त्वम् नियतम् प्रसिद्ध्येत् शरीरयात्रा

अयम् कर्म कर्मणः कर्मबन्धनः कौन्तेय तदर्थम् मुक्तसङ्गः यज्ञार्थात् लोकः समाचर

अनेन अस्तु इष्टकामधुक् उवाच एषः प्रजापतिः

अनेन परम् श्रेयः

भुङ्क्ते यः सः स्तेनः

अघम् आत्मकारणात्

अन्नसम्भवः अन्नात् कर्मसमुद्भवः पर्जन्यः पर्जन्यात् भवति यज्ञः यज्ञात्

अक्षरसमुद्भवम् कर्म तस्मात् प्रतिष्ठितम् ब्रह्म ब्रह्मोद्भवम् यज्ञे विद्धि सर्वगतम्

अघायुः अनुवर्तयति इन्द्रियारामः चक्रम् जीवति पार्थ प्रवर्तितम् मोघम् यः सः

आत्मतृप्तः आत्मनि आत्मरतिः कार्यम् तस्य मानवः यः विद्यते सन्तुष्टः स्यात्

अकृतेन अर्थः अर्थव्यपाश्रयः अस्य कश्चन कश्चित् कृतेन तस्य

असक्तः आचरन् आप्नोति कर्म कार्यम् तस्मात् परम् पूरुषः समाचर

अर्हसि कर्मणा लोकसङ्ग्रहम् सम्पश्यन् संसिद्धिम्

अनुवर्तते आचरति इतरः कुरुते जनः तत् प्रमाणम् यत् लोकः श्रेष्ठः सः

अनवाप्तम् अवाप्तव्यम् अस्ति कर्तव्यम् कर्मणि किञ्चन पार्थ मे वर्ते

अतन्द्रितः अहम् कर्मणि पार्थ मम वर्तेयम् वर्त्म

अहम् उपहन्याम् कर्ता कर्म कुर्याम् सङ्करस्य स्याम्

असक्तः कर्मणि कुर्यात् चिकीर्षुः भारत लोकसङ्ग्रहम् विद्वान्

जनयेत् जोषयेत् बुद्धिभेदम् युक्तः विद्वान् समाचरन्

अहङ्कारविमूढात्मा अहम् कर्ता प्रकृतेः मन्यते

तत्त्ववित् महाबाहो सज्जते

कृत्स्नवित् प्रकृतेः विचालयेत्

अध्यात्मचेतसा निराशीः निर्ममः मयि युध्यस्व विगतज्वरः

इदम् मतम् मे

एतत् मतम् मे विद्धि

करिष्यति किम् चेष्टते ज्ञानवान् निग्रहः प्रकृतिम् प्रकृतेः सदृशम् स्वस्याः

अर्थे अस्य आगच्छेत् इन्द्रियस्य वशम्

निधनम् परधर्मः परधर्मात् भयावहः विगुणः श्रेयः श्रेयान् स्वधर्मः स्वधर्मे स्वनुष्ठितात्

अनिच्छन् अयम् अर्जुनः उवाच केन चरति नियोजितः पापम् पूरुषः प्रयुक्तः बलात् वार्ष्णेय

उवाच एनम् एषः कामः क्रोधः महापाप्मा महाशनः रजोगुणसमुद्भवः विद्धि वैरिणम् श्रीभगवान्

आदर्शः आवृतः आवृतम् आव्रियते इदम् उल्बेन गर्भः तेन धूमेन मलेन वह्निः

अनलेन आवृतम् एतेन कामरूपेण कौन्तेय ज्ञानम् ज्ञानिनः दुष्पूरेण नित्यवैरिणा

अधिष्ठानम् अस्य उच्यते एषः ज्ञानम् देहिनम् बुद्धिः मनः विमोहयति

आदौ एनम् ज्ञानविज्ञाननाशनम् तस्मात् त्वम् पाप्मानम् प्रजहि भरतर्षभ

परम् परा बुद्धिः बुद्धेः मनः मनसः यः सः

आत्मना आत्मानम् कामरूपम् जहि दुरासदम् परम् बुद्धेः महाबाहो शत्रुम्

आसक्तमनाः उवाच ज्ञास्यसि तत् पार्थ मदाश्रयः मयि माम् युञ्जन् योगम् शृणु श्रीभगवान् समग्रम्

अक्षरम् अर्जुनः अव्यक्तम् उवाच त्वाम्

उवाच परया मनः मयि माम् मे श्रद्धया श्रीभगवान्

अक्षरम् अचलम् अचिन्त्यम् अनिर्देश्यम् अव्यक्तम् कूटस्थम् ध्रुवम् सर्वत्रगम्

इन्द्रियग्रामम् माम् सर्वभूतहिते

अधिकतरः अवाप्यते अव्यक्ता क्लेशः गतिः दुःखम्

अनन्येन मयि माम् योगेन

अहम् चिरात् पार्थ भवामि मयि मृत्युसंसारसागरात् समुद्धर्ता

आधत्स्व निवसिष्यसि निवेशय बुद्धिम् मनः मयि संशयः

अभ्यासयोगेन इच्छ चित्तम् धनञ्जय मयि माम् शक्नोषि स्थिरम्

अभ्यासे अवाप्स्यसि असमर्थः असि कुर्वन् भव मत्कर्मपरमः मदर्थम् सिद्धिम्

अशक्तः असि आश्रितः एतत् कुरु मद्योगम् यतात्मवान् सर्वकर्मफलत्यागम्

अभ्यासात् कर्मफलत्यागः ज्ञानम् ज्ञानात् त्यागात् ध्यानम् ध्यानात् विशिष्यते शान्तिः श्रेयः

अद्वेष्टा करुणः क्षमी निरहङ्कारः निर्ममः मैत्रः समदुःखसुखः

अर्पितमनोबुद्धिः दृढनिश्चयः प्रियः मद्भक्तः मयि मे यः यतात्मा योगी सः सन्तुष्टः

उद्विजते प्रियः मुक्तः मे यः यस्मात् लोकः लोकात् सः

अनपेक्षः उदासीनः गतव्यथः दक्षः प्रियः मद्भक्तः मे यः शुचिः सः सर्वारम्भपरित्यागी

काङ्क्षति द्वेष्टि प्रियः भक्तिमान् मे यः शुभाशुभपरित्यागी शोचति सः हृष्यति

मित्रे शत्रौ सङ्गविवर्जितः समः

अनिकेतः केनचित् तुल्यनिन्दास्तुतिः नरः प्रियः भक्तिमान् मे मौनी येन सन्तुष्टः स्थिरमतिः

इदम् उक्तम् धर्म्यामृतम् मे

अधःशाखम् अव्ययम् अश्वत्थम् उवाच ऊर्ध्वमूलम् तम् यः यस्य वेद वेदवित् श्रीभगवान् सः

तस्य मनुष्यलोके

अन्तः अश्वत्थम् असङ्गशस्त्रेण अस्य आदिः उपलभ्यते एनम् दृढेन रूपम् सम्प्रतिष्ठा सुविरूढमूलम्

आद्यम् तत् तम् पदम् परिमार्गितव्यम् पुराणी पुरुषम् प्रपद्ये प्रवृत्तिः प्रसृता यस्मिन्

अव्ययम् तत् पदम्

तत् धाम परमम् पावकः भासयते मम यत् शशाङ्कः सूर्यः

अंशः कर्षति जीवभूतः जीवलोके मम सनातनः

अवाप्नोति आशयात् ईश्वरः उत्क्रामति वायुः शरीरम् संयाति

अयम् उपसेवते घ्राणम् चक्षुः मनः रसनम् श्रोत्रम् स्पर्शनम्

उत्क्रामन्तम् गुणान्वितम् भुञ्जानम् स्थितम्

अवस्थितम् आत्मनि एनम्

अखिलम् अग्नौ आदित्यगतम् चन्द्रमसि जगत् तत् तेजः भासयते मामकम् यत् विद्धि

अहम् ओजसा गाम् धारयामि पुष्णामि रसात्मकः सोमः

अन्नम् अहम् आश्रितः चतुर्विधम् देहम् पचामि प्राणापानसमायुक्तः वैश्वानरः

अपोहनम् अहम् ज्ञानम् मत्तः वेदवित् वेदान्तकृत् वेद्यः सन्निविष्टः सर्वस्य स्मृतिः हृदि

अक्षरः उच्यते कूटस्थः क्षरः लोके

अन्यः अव्ययः ईश्वरः उत्तमः उदाहृतः परमात्मा पुरुषः बिभर्ति यः लोकत्रयम्

अक्षरात् अतीतः अस्मि अहम् उत्तमः क्षरम् पुरुषोत्तमः प्रथितः यस्मात् लोके वेदे

असम्मूढः जानाति पुरुषोत्तमम् भजति भारत माम् यः सः सर्वभावेन सर्ववित्

अनघ इदम् उक्तम् एतत् कृतकृत्यः गुह्यतमम् बुद्धिमान् भारत मया शास्त्रम् स्यात्